روایتی شاعرانه از زندگی کسانی که از اعتیاد رنج برده اند/ نگاهمان به معتادان را باید تغییر دهیم


روایتی شاعرانه از زندگی کسانی که از اعتیاد رنج برده اند/ نگاهمان به معتادان را باید تغییر دهیم


به گزارش خبرنگار ایلنا، مستند «کمپ جدید» ساخته مهدی محمودی با موضوع اعتیاد اینترنتی پخش شد. این مستند که ساخت آن سه سال به طول انجامید، سعی دارد با پیگیری زندگی چند نفری که قبلاً درگیر اعتیاد بوده اند در یک کمپ مستقل به زندگی این افراد نزدیک شود تا جامعه را دنبال کند.


اعتیاد قطعا یکی از مهم ترین معضلاتی است که امروزه در جامعه ما وجود دارد و شناخت این پدیده می تواند ما را در مقابله با آن یاری کند و به همین دلیل ساخت مستندهایی که بتواند نگاه سازنده ای به این معضل ایجاد کند می تواند حائز اهمیت باشد. در گفت و گو با مهدی محمودی درباره تجربه ساخت این مستند و مفاهیمی که او در آن دنبال کرده گفت و گو کرده ایم که مشروح آن را در ادامه می خوانید:


فیلم مستند «کمپ جدید» به موضوع اعتیاد می پردازد، اما افرادی که داستان هایشان روایت می شود و حتی موقعیتی که در آن قرار دارند با تعریف معمولی از معتادان و کمپ ها متفاوت است. چگونه این موضوع را کشف کردید؟


ما در دهه ۴۰ که به فکر ساخت یک سریال مستند بودیم و به دنبال موضوعاتی خاص بودیم، یک سفر یک ساله به کربلا داشتیم. در یکی از موکب هایی که برای استراحت و آشنایی با مردم و کشف موضوعات احتمالی که ممکن است توجه ما را به خود جلب کند، حضور داشتیم و با چند نفر از اهالی لر که با ظاهری خصوصی و ساده در آنجا حضور داشتند، وارد گفتگو شدیم. متوجه شدیم که همه آنها ساکن یک روستا هستند، همه آنها قبلاً اعتیاد داشتند و امروز با همان صمیمیت و سادگی در کنار هم زندگی می کنند. سادگی آنها واقعا توجه مردم را به خود جلب کرد و ما با آنها دوست شدیم و پس از چهل راهپیمایی با هم قرار گذاشتیم و برای آشنایی بیشتر به روستای حزافه که در اطراف بود، رفتیم.


آنجا متوجه شدیم شخصی به نام «علی» در آن منطقه خانه دارد. او خودش به شدت درگیر اعتیاد بود و امروز توانسته سیگار را ترک کند و خانه اش را تبدیل به کمپ کند تا دوستانش بتوانند به راحتی اوقات خود را در آنجا بگذرانند. ما با این بچه ها رفتیم، حدود ۱۰ بار به جوک استرپ او رفتم و در نهایت توانستیم مستند نیوکمپ را به همین ترتیب بسازیم. در واقع نحوه آشنایی من با این افراد و ایده ساخت این مستند کاملا تصادفی بود.


یکی از چالش‌های مستندسازانی که به مسائلی مانند اعتیاد می‌پردازند این است که فرد معتاد معمولاً تمایلی به همکاری با گروه فیلم‌برداری ندارد و در مستند شما به نظر می‌رسد که مردم به طور کامل با شما همکاری نکرده‌اند. تا چه اندازه توانسته اید اعتماد آنها را در مستندسازی زندگی آنها برای ارائه تصاویر واقعی به مردم جلب کنید؟


واقعاً سخت بود که مردم با ما در دوربین کار کنند. این یکی از بزرگترین چالش های ساخت این مستند و یکی از عواملی بود که باعث شد ۱۰ بار به این منطقه سفر کنیم و این همه طول کشید. البته باید بگویم که این دوستان کاملاً به ما اعتماد داشتند، اما به دلیل اتفاقاتی که در زندگی شخصی خود داشتند و البته بی اعتمادی جامعه به معتادان، نسبت به جامعه نیز بی اعتماد شدند. با بیان اینکه بی اعتمادی معتادان به جامعه بسیار زیاد است که بیشتر از بی اعتمادی جامعه نسبت به آنهاست.


در بهترین حالت، تعریف مردم از معتاد این است که او بیمار است، اما این تعریف بیشتر برای صحبت کردن، نوشتن مقاله و … استفاده می شود و در اکثر موارد نظر معتاد خوب نیست و کلمه معتاد خوب نیست. . کاملا. مثل یک نفرین است. این نوع نگاه این افراد را آزرده خاطر کرد و به همین دلیل جلب اعتماد آنها برای ساخت فیلم بسیار سخت است. با این وجود، این دوستان به ما اعتماد داشتند، اما حقیقت این است که در برخی مواقع احساس می کردم این اعتماد آنطور که باید وجود ندارد، با این حال آنها را درک می کردم و بی اعتمادی آنها را می پذیرفتم. به هر حال آنها در گروه های دوستانه خود با یکدیگر خیلی راحت بودند و ما توانستیم صحنه هایی از این گروه دوستانه و گفتگوها را ضبط کنیم و با چنین تمهیداتی به ضبط این مستند ادامه دادیم و خوشبختانه ساختاری در کار شکل گرفت که من فکر می کنم به معنای آنها است.


با فاصله گرفتن از شخصیت ها و ضبط تصاویر از گفتگوهای دوستانه آنها و تلاش برای قضاوت نکردن این افراد، آیا این در خدمت مفهومی است که در ذهن داشتید یا عدم همکاری آنها شما را به آن ساختار سوق داد؟


ما مشتاقانه منتظر بودیم که مردم را در موقعیت‌های مختلف ببینیم و بدون اینکه حضور دوربین را حس کنیم، حرف دلشان را بزنند. شکل‌گیری رابطه بین مخاطب و شخصیت‌های فیلم مهم‌ترین چیزی بود که در ذهنم بود و می‌خواستم مخاطب بداند که این افراد نگران چه چیزی هستند، چگونه به جامعه نگاه می‌کنند و این نگاه چگونه شکل گرفته و شکل گرفته است. نگاه جامعه به این افراد به این دلیل است که امروزه نیز بیش از هر چیز دیگری فقط نگاه جامعه به معتادان رعایت شده و کمتر به دیدگاه آنها توجه شده است. ما سعی کردیم مستقیماً به این مفاهیم برسیم و تنها کاری که می‌شد انجام داد این بود که در موقعیت‌های خاصی که برایشان اتفاق می‌افتد، آنها را نشان دهیم. این ساختاری که دوربین از آن دور شد، به نظر من، کاملاً در خدمت مفهومی است که ما در «اردوگاه جدید» دنبال می‌کنیم.


علاوه بر پیروی از دیدگاه معتادان در جامعه، سعی کرده‌ام کلیشه رایج در تعریف معتاد را برهم بزنم و تعریف جدیدی در ذهن مردم ایجاد کنم.


من این افراد را عادی نمی‌دانم، اما این طبیعی نیست و اصلاً دیدگاه منفی نیست. نیوکمپ نگاهی شاعرانه به معتادان دارد، این افراد واقعاً مردم عادی نیستند و خودشان هم به آن اعتراف می کنند. آنها خودشان معتقدند که دقیق تر و دقیق تر از دیگران هستند و این را دلیل اعتیاد خود می دانند. شاید همه اطرافیانش افرادی را درگیر اعتیاد دیدند و با این مقوله برخورد کردند و تعریفی از آن در ذهنش شکل دادند. طبیعتاً من هم تعریف خودم را داشتم، اما هرگز با این افراد زندگی نکرده بودم و قبل از ساخت مستند، مطلقاً نه تصوری داشتم و نه چنین ساختار و بینشی شاعرانه ای در ذهنم داشتم.


ساخت این مستند نظر من را نسبت به معتادان متحول کرد و در مصاحبه ای بعد از فیلمبرداری این سوال را مطرح کردم که چرا جامعه به معتادان این گونه نگاه می کند در حالی که آنها هیچ تفاوتی با ما ندارند و فقط مرتکب اشتباه شده اند؟ در واقع نگاه جامعه به این افراد کاملا منفی است و معتاد به فردی گفته می شود که امکان زندگی و تعامل با او وجود ندارد. وقتی اتفاق بدی می‌افتد، اولین کسی که به آنها مشکوک می‌شوند، کسی است که یا معتاد است یا قبلاً معتاد بوده است و این نوع شرایط واقعاً شخصیت انسان را می‌شکند و تخریب می‌کند. اگر بخواهیم به درستی با این معضل برخورد کنیم باید نگاه خود را به معتادان اصلاح کنیم و مستند کمپ جدید در این راستا گام برداشت. ما با دنبال کردن علایق درونی این افراد و صحبت هایی که در خلوت به عنوان یک دل شکسته دارند به دنیای آنها نزدیک شدیم و فکر می کنم به همین دلیل است که فضای شاعرانه برای این مستند بسیار مناسب بود.


آیا تاکنون از شرایط نمایش مستند «نیو کمپ» در اینترنت راضی هستید؟


متاسفانه در کشور ما مستند اهمیت چندانی ندارد و به همین دلیل فرصت چندانی برای نمایش و تبلیغ آن وجود ندارد. ما تبلیغات زیادی برای نیوکمپ نداشتیم که ساخت آن سه سال طول کشید و من به عنوان کارگردان تا جایی که می توانستم این مستند را ساختم، اما مطمئناً اگر قرار باشد فیلم در سطح وسیع تری دیده شود، تبلیغات بیشتری خواهد داشت. باید انجام بشه.


نیوکمپ موضوع مهمی را مطرح می کند و به نظر من دیدن آن می تواند برای جامعه هم مفید باشد، اما متأسفانه در کشور ما مهم نیست که مستند چه چیزی را مطرح می کند و چقدر برای ساخت آن تلاش می شود، در نهایت احتمال زیادی وجود ندارد که آن را نبیند.


انتهای پیام/